Introduction to electricity

ELEKTRIZITATEA (inglesez)

SOINUA (inglesez)

MATERIALAK: KOLTAN

UHINAK

SOINU UHINAK

ARGIAREN ABIADURA INGURUNE EZBERDINETAN

BEHAKETA

Zientzilari izateko BEHAKETA oso garrantzitsua da; inguruan zer dugun behatzen ez badugu, inoiz ez dugu galderarik egingo eta galderarik gabe zientziarik ez dago. Ariketa hauek behaketan trebatzeko egokiak dira. 1 marrazkia behatu
2 marrazkian azaltzen diren irudiak 1 marrazkian aurkitu eta koloreztatu dagokion koloreakin.
Jarduera bera egingo dugu ondorengo marrazkiekin

APROXIMAZIOA: ZENBAT PISATZEN DUTE MILOI BAT DOLARREK?

TEKNOLOGIA: BISTAK

Orrialde honetan bisten inguruko ariketak azaltzen dira.

http://ntic.educacion.es/w3/eos/MaterialesEducativos/mem2002/geometria_vistas/index2.htm


ZIENTZIALARIEK BEZALA PENTSATZEKO, GALDERAK EGIN!

"El profe de fisica" blogeko artikulu hau irakurtzea merezi du, gure ikasleei  ulertu arazteko zein garrantzitsua den galderak egitea.

Botas voladoras - Iron Man
Hace algunos días (gracias a Cintia) me encontré con una curiosa historia. En mayo de 2016 un chico escribió una carta a la AAAS (American Association for the Advancement of Science), una organización norteamericana centrada en la promoción de la ciencia. El chico preguntaba si había alguna forma de conseguir unos zapatos para vola. El CEO de la AAAS es de esa gente que piensa que la ocasión la pintan calva, y aprovechó para responder con una carta que combinaba claridad, esperanza y apoyo. Creo que es bueno compartirla con todos vosotros.
Querido científico
¿Puede encontrar una forma de que yo tenga superfuerza para poder volar, o simplemente hacerme volar, o puede hacer unos zapatos para volar y enviármelos para que yo pueda probarlos? Oh, y nunca he hecho una nota para un científico así que esto es del todo nuevo. Sólo quería saber si podía usted hacerlo, que yo creo que sí puede. ¿Puede ser gratis, o puede usted hacerlo por 10 pavos, por favor? Muchas gracias para usted y para mí.
Sinceramente [sin firma]
Rush D. Holt, CEO y Editor Ejecutivo de Ciencia
24 mayo 2016
Querido [],
Muchas gracias por tu carta en la que pides nuestra ayuda para darte superfuerza o crear zapatos para volar.
Desde pájaros hasta aviones, todas las cosas que vuelan necesitan una fuerza para impulsarlos en una dirección dada. Se llama empuje. Para darle empuje a un par de zapatos, necesitarías usar cohetes. No obstante, la parte difícil de crear zapatos-cohete es almacenar suficiente combustible para que dure algo más de unos segundos sin que pesen demasiado. No te conozco, pero creo que eres mucho más pesado que un pájaro y haría falta mucho combustible para propulsarte. Y piensa que también tendrías que llevar combustible para impulsar el combustible de los depósitos. Puede que nos guste disfrutar viendo en el cine a Iron Man volando por el mundo, pero por desgracia aún no hemos conseguido ingeniárnoslas para crear un par que funcione.
Puede que algunas personas te digan que es imposible. Sin embargo, la ciencia convierte lo que una vez se consideró imposible en tecnologías que usamos todos los días, como aviones, smartphones, satélites y técnicas médicas que previenen y curan todo tipo de problemas de salud. La gente que vivió hace 300 años nunca pudo haber imaginado la tecnología que tenemos hoy, ¡y quién sabe lo que la gente tendrá dentro de 300 años!
Ya piensas como un científico, porque haces preguntas. Estoy deseando oír buenas noticias de tu parte, y acerca de tí.
Sinceramente, Rush Holt.
APÉNDICE. La carta del chaval, identificado como Drayden Walker, desencadenó una campaña en la que personas de todo el mundo compartieron sus primeras experiencias con la ciencia y la tecnología bajo los hashtag #ThinkLikeAScientist (“piensa como un científico”) y #ThinkLikeAnEngineer (“piensa como un ingeniero”). Algunos de los miembros de la AASC compartieron su primer contacto con la ciencia y la ingeniería: el Discovery Channel, un lanzamiento del transbordador, un columpio, una mascota, una feria científica del colegio. Mi favorito es el de la chica que, con cinco años, decidió usar aceite de cocina para ver si podía deslizarse más deprisa por el tobogán. Su conclusión: “no lo recomiendo”
¿Y tú, amigo lector? ¿Cuál fue tu primera vez?

BLOG INTERESGARRI BAT

http://elprofedefisica.naukas.com/

ZUBIA


Proiektua egiten hasi aurretik egin beharrekoen zerrenda post-it bidez paretean itsatsi genituen. Prozesuaren jarraipena EGITEKO-EGITEN-EGINDA 

EKUAZIOEN HISTORIA

ERAGINKORTASUN ENERGETIKOA

ANIMARIS hondartzako animaliak

Theo Jansen artistak animarisak sortzean,  natura berri bat diseinatzen hasi zen.
Animalien hezurdurak imitatuz, irudi handiak eraikitzen ditu; horiek, Holandako hondartzetan, haizearen indarrez mugitzen dira.


IZARRETAN IZARRA, HEXAGONO ETA PENTAGONOZKO BALOIA


Elhuyar aldizkaritik hartutako artikulua

Aurrerapenak aurrerapen, kuboa ez da esferara gehien hurbiltzen den forma, eta baloien eboluzioan oinarrizko beste egitura batzuk asmatu zituzten. 1970. urteko Munduko Futbol Txapelketarako sortu zuten baloia, Telstar delakoa, mugarria izan zen. "Futbol-baloi gehien-gehienen arketipo bihurtu zen harrezkero hexagonoz eta poligonoz osatutako poliedroa. Aurrerapauso handia izan zen baloien biribiltasunera bidean, esferaren % 86 betetzen baitu poliedro horrek airez puztuta egon gabe", dio Royok.
Bosnaka elkartutako 20 triangeluk eratzen dute ikosaedroa. Ikosaedroaren erpinak moztuz gero, erpina zena pentagono bihurtzen da, eta triangeluak hexagono. Horra inoiz izandako baloi arrakastatsuenaren oinarria.Arg. © Krissada Chuanyen/123 RF
Ikosaedro moztua esaten zaio poliedro horri, eta 12 pentagonoz eta 20 hexagonoz eratuta dago. Ez da poliedro platonikoa, bi motatako poligonoek eratzen baitute, baina platoniko batetik eratorria da, ikosaedrotik. Gomaz edo gaztaz egindako ikosaedro bat hartuko bagenu, eta bost aurpegi elkartzen diren erpin bakoitza moztuko bagenu, erpin horiek pentagono bihurtuko lirateke, eta triangeluak hexagono. Gainerako ezaugarriak, dena den, poliedro platonikoen berdinak ditu eratorri horrek; alegia, poligono guztiak erregularrak dira, eta erpin berri guztietan gauza berak gertatzen dira. Hala, poliedroen beste familia bat sortzen dute poligono platonikoetatik eratorritakoek: poligono arkimediarrak.
Horrenbestez, baloiak fabrikatzeko poligono arkimediarrak erabiltzeak "poliedro platonikoen abantaila berdinak ditu, eta, hortaz, erraza da haiek fabrikatzea. Dirudienez, ikosaedro moztuarekin lortu zuten oreka handiena biribiltasunaren eta fabrikatzeko konplexutasunaren artean". Izan ere, badaude hura baino biribiltasun handiagoa duten poligonoak, pentagonoak, karratuak eta triangeluak konbinatuta sortzen den ronbikosidodekaedroa, kasu, esferaren % 94 betetzen baitu bete gabe, baina ekoizteko konplexuagoa da, 72 pieza eta 120 jostura dituelako, eta "ez du arrakastarik izan baloigintzan, seguru asko garestiegia litzatekeelako", dio matematikariak.

METAMORFOSI MATEMATIKOA


XANET AGUINAGALDE


JON IZAGIRRE

LURRAZALEKO ERLIEBEA

Maketa ezberdinak egiteko web orrialdea
http://www.3dgeography.co.uk/#!geography-models/cfux

KIMIKAREN EDERTASUNA

Ondorengo loturan azaltzen diren argazkiak ederrak dira; erreakzio kimikoak, elementu kimikoak... dira baina arte lanak ematen dute.

http://www.beautifulchemistry.net/

ELEMENTU KIMIKOEN ABESTIAK

Rube Goldberg Machine

MAKINA HARRIGARRIAK eta... ZENTZUGABEKOAK!

Rube Goldberg 1883an Estatu Batuetan jaiotako ingeniari, eskultore, idazle eta marrazkilaria zen. Lanik ezagunena, Lucifer Gorgonzola Butts profesorearen "asmakizun" bereziak dira, MAKINA HARRIGARRIAK! Ondorengo loturan makina haorien web orrialdea duzue. Begirada bat botatzea merezi du!

UHINAK

TXIKIA IKUSGARRI

Zientzia.eus-etik jasotako artikulu interesgarria

Txikia ikusgarri

2013/01/01 ITURRIA: ELHUYAR ALDIZKARIA
Biziaren edertasuna eta konplexutasuna mikroskopioaren laguntzarekin bilatzen duten argazkiek parte hartzen dute Nikon Small World lehiaketan. Artearen eta zientziaren artean dauden irudiak dira.
Hain zuzen ere zientziatik asko du aurtengo irabazleak. Zebra-arrain bizi baten muga hematoentzefalikoaren erakusten du. Gakoa da muga hori funtzio neurologiko eta gaixotasun askoren kasuan. St. Jude Children's Research Hospital-eko Jennifer Peters-ek eta Michael Taylor-ek zebra-arrain transgeniko bat garatu dute egitura horren garapena behatu eta ikertu ahal izateko. Hiru dimentsiotan argazkiak atera dizkiote, eta argazki bakarrean elkartu, sakoneraren arabera kolore desberdinak emanez.
Irabazleaz gain, lehiaketan parte hartu duten beste argazki batzuk dituzue galeria honetan.
1. saria

1. saria

Zebra-arrainaren garuneko muga hematoentzefalikoa (x20).
Publikoaren saria

Publikoaren saria

Zelula linfatikoak eta fibroblastoak, 3Dko fibrina-gelean (x200).
Erradiolarioen eskeletuak (x120)

Erradiolarioen eskeletuak (x120)

Ofiura (x8)

Ofiura (x8)

Kakoxenita minerala (x18)

Kakoxenita minerala (x18)

Marijaia

Marijaia

Drosophila larba
Mikrobitziak

Mikrobitziak

Sonderia sp.; algak, diatomeak eta zianobakterioak jaten dituen ziliatu bat (x400)
Lotsatia

Lotsatia

Molossus rufu saguzarraren enbrioiak
Inurriak (x2,5)

Inurriak (x2,5)

Myrmica sp. eta Formica sp.
Tximeleta-mihia (x5)

Tximeleta-mihia (x5)

Inguratuta

Inguratuta

Haematococcus alga, eta Euplotes eta Cyclidium ziliatuak (x400)
Agata (x32)

Agata (x32)

Neurona sentsorialen hazkuntza erradiala

Neurona sentsorialen hazkuntza erradiala

Axoiak berdez, gorputzak urdinez, eta aktina-filamentuak gorriz.
Tximeletaren hegoko ezkatak (x75)

Tximeletaren hegoko ezkatak (x75)

PLANETEN TAMAINUA KONPARATZEKO


Planet compare, eguzki sistemaren planeten tamaina konparatzeko sortu den baliabide digitala.
Konparatu nahi diren bi planeta klikatu eta garbi ikus daiteke beraien arteko aldea; ikusgarria.

http://callumprentice.github.io/apps/planet_compare/index.html

EURIA

SUMENDIA

KONTINENTEEN JITOA

EGITURAK

URAREN ARAZOA

AIREAREN KUTSADURA

URAREN KUTSADURA

TALESen TEOREMA...

KIMIKA JOKOA

Zientzian ere jolas daiteke! Sartu lotura honetan eta nahi dituzuen substantziak sortuko dituzue. Ahalik eta gehien sortzea da helburua, ea nolako konbinazioak egiten dituzuen...

http://littlealchemy.com/


TAULA PERIODIKOA

MATERIA sarrera

ED STAFFORD abentura TEKNOLOGIARA sarrera

Ed Stafford Ingalaterran jaio zen 1975. urtean. Serie honetan Ed-ek Lur planetako urrun dauden toki ezberdinetan 10 egunetan biziraun behar du. Ez darama ezer, filmatzeko kamarak eta bada ez bada ere botikina. Ikusi nola moldatzen den aintzinako gizakiak bezela...

SOLAR IMPULSE

Ilusio optikoak

UHIN ELEKTROMAGNETIKOAK


ZIENTZIA ETA MUSIKA

MAGIA OTE?

DENTSIMETROA

KIMIKAREN EDERTASUNA

ZIENTZIALARIAK

Jane Goodall  
Albert Einstein
 Hypatia Isaak Newton  
 Leonardo da Vinci
 Charles Darwin
 Galileo Galilei
 Marie Curie
Arquimedes
Louis Pasteur
Nicolas Copernico
Stephen Hawkins

PI zenbakiaren doinua

AZTARNA EKOLOGIKOA


02 Saioa Aztarna Ekologikoa from guest4f0ae5

Herrialde garatuenetan bizi garenok beste herritar batzuei dagozkien baliabideak jasotzen eta xahutzen ari gara, eta gainera, ingurumenean kaltea eragiteaz gain, egoera larria uzten ari gara hurrengo belaunaldientzat.
Batez beste, gure aztarna ekologikoa handia da. Zenbatekoa da zure aztarna ekologikoa?
Hori jakiteko egin testa. 

Web orrialde honetan aurkitu dezakezue
http://www.euskalnet.net/jesusgo/ekologia/aztarnaEkologikoa.html 
 
 

ENERGIA JASANGARRIA?

MATEMATIKA HARRIGARRIA!

ga'hoole

ARKIMEDES

ALDAKETA TERMIKOAK

ARKIMEDESen printzipioa



ARKIMEDESen PRINTZIPIOA
fluido batean sartutako gorputz orok, kanporatutako fluidoaren pisu bereko bulkada bertikal bat jasango du goraka

METODO ZIENTIFIKOA

ZERO ABSOLUTUAREN AZPITIK

Zientzia.net-en aurkitutako artikulua
http://zientzia.net/artikuluak/zero-absolutuaren-azpitik/

GEOMETRIA

Azken hiruilabete honetan DBH1en geometria lantzen aritu gara. Ikasle batek egin duen lana erakutsi nahi dizuet; ikasitakoa bildu eta gainera inguruan azaltzen den geometria erakusten digu.

PLAKEN TEKTONIKA

ENERGIARI BURUZKO LANA

https://docs.google.com/file/d/0B8PE_p7c_8K1T2xIc1o5NU92eUk/edit?usp=sharing
Klikat eta drive-n sartuko zarete, bertan dago power pointa.

ADIMEN MAPA

Adimen-mapa ideiak, teoriak, jarduerak edo kontzeptuak garatu eta azaltzeko irudizko diagrama bat da.
Hemen dituzue adibide ezberdin batzuk.

ENERGIAREN ZIKLOA


BURUHAUSTEAK

Tarteka beste irakasle batzuen blogak begiratzen aritzen naiz. Oraingoan, Irati Goikoetxea izeneko irakasle baten blogean hauek aurkitu ditut.
Lehenengo problema kontakizun baten barruan azaltzen digu. Ea gai zaren erantzuteko...

NAGORE ETA BIDERKETA-TAULAK

Orain dela bi aste mendi buelta luze batean Nagore txikiaren ondoan joateko zortea izan nuen. Zortzi urte ditu Nagorek eta oraintxe bete-betean harrapatuta dauka biderketa-taulak. Han hasi ginen bi bider bat, bi bider bi... lau bider hiru, lau bider lau... zazpi bider bost, zazpi bider sei... andereñoak errepasatzeko esan digu. Eta etxeko lanak egitea garrantzitsua dela errepikatzen dugunok nola ez lagundu neskatilari etxeko lan-errepasoa ongi egiten... zortzi bider lau, zortzi bider bost eta berak, ongi ari naiz, Irati? Eta nik baietz, bere andereñoa banintz...

Baina, mendi bueltak luze harrapatu gintuen, biderketa taulak baino dezente luzeago eta ia konturatu gabe ehun eta bi bider bost, ehun eta bi bider sei, laurogei mila bider zazpi, laurdogei mila bider zortzi... ari ginen zoro-zoro. Nagore zoro-zoro eta ni zoro-zoro-zoro. Eta halaxe iritsi ginen 142 857-ren taulara; eta halaxe hasi ginen...

142 857 * 1 = 142 857
142 857 * 2 = 285 714
142 857 * 3 = 428 571
142 857 * 4 = 571 428
142 857 * 5 = 714 285
142 857 * 6 = 857 142


Eta 142 857 * 7? Galdetu zidan Nagorek. Eta nik nahikoa zela, magia kontu batzuk kontatu behar nizkiola, atseden pixka bat hartuko genuela eta papertxo batean azken sei biderketa horiek idatzi ondoren, pare bat bitxikeria azalduko nizkiola.

Eta horrelaxe konturatu zen Nagore 142 857 zenbaki magikoa dela. Gaur horixe eskatzen dizuet, sei biderketa horiek aztertuta 142 857 zenbakia magikoa zergatik den azaltzeko. Ea hiru arrazoi ezberdin emateko gai zareten! 

Beste  batzuk gehiago...

EZABATU GABEAK
"Batetik hogeita hamarrera bitarteko zenbaki oso guztiak idatzi ditut pergamino batean. Zenbaki guztiak bata bestearen ondoan idatzi ondoren, batzuk ezabatu egin ditut (zertarako idatzi gero ezabatzeko, ezta? Matematikariok halakoxeak gara! ;-)). Ezkerretik eskuinera banan-banan ezabatzen hasi eta beste zenbaki baten bikoitzak ez zirenak bakarrik utzi ditut pergaminoan. Zeintzuk dira pergaminoan ageri diren zenbaki osoak?"

DADOAK
 
Poliedroez ari zaie hizketan irakaslea ikasleei. "Poliedroa gorputz geometriko bat da, aurpegi lauak dituena... Dadoa, dadoa kubo bat da, kuboa poliedroa da, beraz, kuboak aurpegiak ditu, beraz, dadoak aurpegiak ditu..." . Atzeko aldean eserita dagoen ikasle txiki azkarrak eskua altxatu du beste askotan bezala eta galdera luzatu dio irakasleari (eta begirada)... irakasleari masailak gorritu zaizkio eta gainerako ikaskideek barre egin dute...
Irakasleak egoeratik ihes egin nahi, eta problema bat egingo dutela esan die (irakasleak beti izaten du untxia besapean gordeta). 120 dado jarri ditu mahai gainean eta berehala erakarri du ikasleen arreta...

Kolore ezberdina duten hiru ontzietan 120 dado daude banatuta. Ontziak gorri, berde eta urdin kolorekoak dira. Ontzi berdean dagoen dado kopurua ontzi gorrian dagoen dado kopuruaren bikoitza da. Ontzi gorritik ontzi urdinera 6 dado eta ontzi berdetik ontzi urdinera 7 dado aldatzen badituzu, ontzi berdean egongo den dado kopurua eta ontzi urdinean egongo den dado kopurua bera izango da. Zenbat dado zeuden hasieran ontzi bakoitzaren barruan?


Irakaslea lasaiago dago, ikasle guztiak buru-belarri dadoekin jolasean dabiltza; dado hau hara eta dado hau hona...

A ;-) ikasleak irakasleari zer galdetu dion jakin nahi duzula? ;-) Jarri irudimena martxan, dadoak, aurpegiak, puntuak, begiak...

MATEMATIKA ETA HIRIA

http://catedu.es/matematicas_mundo/CIUDAD/PASEO_MATEMATICO.htm

UNIBERTSOAREN ESKALA

Ondoren dagoen lotura ikasle batek bidali dit. OSO INTERESGARRIA! Unibertsoan dauden objektuak duten neurria ikus daiteken eskala bat da. Sartu eta harrituta geldituko zarete...
http://htwins.net/scale2/lang.html

ZENBAKI MISTERIOTSUA

Aukera ezazu lau zifrako zenbaki bat (lau zifrak ezin dira berdinak izan). 1. Idatzi lau zifra horiekin sor daitekeen zenbakirik handiena. 2. Idatzi Lau zifra horiekin sor daitekeen zenbakirik txikiena. Zerorik badago, jarri zenbakiaren hasieran. 3. Egin zenbaki handienaren eta txikienaren arteko kenketa. Hirugarren urratsean lortutako zenbakiarekin, errepika itzazu urrats horiek behin eta berriz. Hori egin ondoren askoz jota 7 aldiz, beti irteten den 6174 zenbakira ailegatuko gara.
Zenbaki horri Kaprekar konstantea deritzo.
DATTATREYA RAMACHANDRA KAPREKAR (1905-1986) matematikari indiarra. Irakasle bezala lan egin zuen eta zenbakie ezaugarri bitxiak aztertu zituen.

GOOGLE MAPS

Google mapsen mapak sortzeko jarraibideak ondorengo aurkezpenean aurkitu ditzakezue.
https://docs.google.com/presentation/d/1jJBMw1lSgO8Am-5xv-yQTgsPjo9Ztz5B2qR-lKuanjY/edit

FIGURA GEOMETRIKOEN AZALERAK

Oinarrizko figura geometrikoen azalerak aurreko ikasturtean ikasi zenituzten baina ahaztuta badituzue hona hemen lagungarri izango zaizuen taulatxoa.

HOT POTATOES

HOT POTATOES ariketa

ENERGIA BERRIZTAGARRIAK

Usurbilgo lanbide eskola
http://www.lhusurbil.com/web/Default.aspx?lng=EU

PITAGORASEN TEOREMA

Orrialde honetan klikatuz gero Pitagorasen teoremaren frogapena aurkituko duzu. Bertan dauden galderak koadernoan kopiatu eta erantzun.

http://docentes.educacion.navarra.es/msadaall/geogebra/euskaraz/figuras/pitagoras0.htm


AZTARNA EKOLOGIKOA

">