EFEKTU KATEATUDUN MAKINAK

Leonardo da Vinci

ZIENTZIALARIAK

Jane Goodall  
Albert Einstein
 Hypatia Isaak Newton  
 Leonardo da Vinci
 Charles Darwin
 Galileo Galilei
 Marie Curie
Arquimedes
Louis Pasteur
Nicolas Copernico
Stephen Hawkins

ZIENTZIALARIEN TXOKOA

METODO ZIENTIFIKOA

MATERIAREN ALDAKETA FISIKOAK ZIENTZIALARIEN TXOKOAN

2010/2011 ikasturtean zientzialarien txokoko ikasleak materiaren aldaketa fisikoen adibideak esperimentuen bidez erakusten dizkigute.

MAGNITUDEAK

Magnitude ezberdinei buruzko datuak bildu internet erabiliz. Magnitudeak zerrendatu ondoren bakoitza neurtzeko zein tresna eta zein neurri erabiltzen ditugun zehaztuko da.

BALANTZA ETA PROBETA ERABILIZ

Substantzia ezberdinen masa eta bolumenak neurtuko dituzue. Horretarako balantza eta probeta erabili behar dira.

BOLUMENA

LIKIDO baten bolumena neurtzeko nahikoa da likidoa probetan sartu eta zein neurritaraino iristen den begiratzea; hori izango da likidoaren bolumena.
SOLIDO baten bolumena neurtzeko, lehenengo, probetan, guk nahi dugun neurrirate, ura sartuko dugu. Ondoren, solidoa sartu eta uraren maila igo egin dela ohartuko gara. Ura igo den mailaren neurria izango da solido horren bolumena.

MASA

SOLIDO baten masa balantzaren bidez neurtzen da.

LIKIDO baten masa neurtu ahal izateko, lehenengo, likidoa dagoen ontzia hutsik dagoela balantzan ipini eta haren masa neurtuko dugu; ondoren, beteko dugu eta berriro ere balantzan ipini; bi neurketa horien arteko diferentzia izango da likido horren masa.

Substantziak ondorengo hauek izango dira: ESNEA, URA, OLIOA, ALKOHOLA, EGURRA, KORTXOA, METAL ZURIA, METAL GORRIA,  BEIRA(kanika)
Horien guztien masa eta bolumena neurtu ondoren substantzien dentsitatea kalkulatuko dugu ondorengo formula matematikoa erabiliz:

                                 MASA
DENTSITATEA = ------------
                              BOLUMENA

ERAKUSKETA BAT ANTOLATU BEHAR DUGU

ERAKUSKETAK KOMUNIKABIDEAK DIRA

Erakusketa bat zerbait komunikatzeko antolatzen da. Euskara edo gaztelania gaietan ikasten duzue, komunikazioa gertatzeko ondorengo elementu hauek derrigorrezkoak direla: iturria, igorlea, komunikabidea eta hartzailea. Erakusketa batean elementu berdinak ditugu: iturria, erakusketa-antolatzaileak izango dira; igorlea, erakusketa bera; komunikabidea, objektuak, testuak eta ikusgai dagoen guztia; eta hartzailea, ikuslea, mezua jaso eta ulertu behar duena.

Erakusketa bat antolatzerakoan kontuan hartu beharko dugu objektuak ikuslearengan eragina sortzeko direla; gaiaren tratamendua, orokorrean eta elementuka, nola egin ikusleak ondo ulertzeko; eta erakusketaren antolamendua orokortasun batean.

ERAKUSKETA MOTAK

Mota ezberdineko erakusketak antolatu daitezke: hunkigarriak edo sentikorrak, ikuslearengan sentimenduak eragiteko; didaktikoak, informazioa emateko; entretenigarriak, parte hartzeko, interaktiboak; eta horien guztien nahasketa bat.

ERAKUSKETA ANTOLATZEKO JARRAIBIDEAK

Erakusketa bat antolatzeko pauso hauek eman behar dira:

1. Erakusketaren helburuak finkatu.
2. Zein ezaugarri dituen ikusle-taldeak.
3. Helarazi eta ikasi nahi dugun mezua aztertu.
4. Erakutsiko diren materialak eta antolamendua prestatu.
5. Proba egiteko, talde txiki bati erakutsi.
6. Zuzendu behar bada, zuzendu eta berriro sortu.

LABURBILDUZ

• Ez dugu ahaztu behar erakusketaren helburu nagusia ikuslea eta erakusketaren arteko elkarreragina dela.
• Gogoratu erakusketa komunikabide dela. Mezua zaindu, ikuslearengan nahi duguna eragiteko.
• Aurretik prestatu: erakusketaren helburuak, nori zuzendua dagoen, helaraziko den mezua eta antolaketa.
• Zaindu azalduko diren testuen antolaketa eta prestaketa. Testuek irakurterrazak eta atseginak izan behar dute.
• Erakusketaren izenburuak pizgarria, motibatzailea eta hiztegi ezaguna behar du; ikusleak erakarri behar ditu.

 Antolaketarako taula osatu

KRONOMETROA ETA KALKULAGAILUA erabiliz

Kronometroaren erabileraz gain, abiaduraren kalkulua eta horri dagokion grafikoa egiten ikasiko duzue jarduera honetan.

Jarduera jolastokian egingo duzue.

Taldetan antolatu behar zarete, bost kide talde bakoitzean.

Jolastokiko zoruan arrasto batzuk egingo dituzue, zinta metrikoa eta klariona erabiliz, marrazkian azaltzen den bezala.

40 m-ko luzera. 

Arrasto batetik bestera 10 m

Zuen lana, taldeko kide bakoitzak  40 m-ak zein abiaduratan egin dituen neurtzea izango da. Horretarako taldea honela antolatu beharko duzue:

kide batek ibilbidea egiten duen bitartean, beste kideak 1, 2, 3 eta HELMUGA puntuetan ipiniko dira. Abiatzen denean, denek kronometroa martxan ipiniko dute. 1 puntutik pasatzen denean bertan dagoenak kronometroa gelditu egin beharko du. Horrela helmugara iristen den arte.

Taldekide bakoitzak ibilbidea modu ezberdinean egingo du, horrela:

•     1. kideak oinez mantso 
•     2. kideak oinez normal 
•     3. kideak saltoka 
•     4. kideak hanka baten gainean      
•   5. kideak lasterka

Bildutako denboren datuak horrelako taula  batean jaso. (1 taula)

KIDEAK	1. PUNTUA	2. PUNTUA	3. PUNTUA	HELMUGA
1. KIDEA
2. KIDEA
3. KIDEA
4. KIDEA
5. KIDEA

Datu horiek grafiko batean adierazi behar dituzue. Kide bakoitzaren grafiko-lerroak kolore bat izango du.

Orain, laborategian, bakoitzaren abiaduraren kalkulua egin beharko duzue. Nola? Ondorengo formula erabiliz:

 

(2 taula)

KIDEA	ABIADURA
1. KIDEA
2. KIDEA
3. KIDEA
4. KIDEA
5. KIDEA

Azkenik, erantzun:

Grafikoko kide bakoitzaren lerroa eta egin duen abiaduraren artean zer erlazio ikusten duzue?